Back
Trust & Safety
RBI డిజిటల్ అవగాహన వారం: సోషల్ ఇంజనీరింగ్ స్కామ్ల గురించి మీరు తెలుసుకోవలసినవి
మార్చి 12, 2026న అప్డేట్ చేసాము
సోషల్ ఇంజనీరింగ్ స్కామ్లు అనేవి మోసగాళ్లు అమాయకులను మాయం చేసి వారి వ్యక్తిగత ఆర్థిక సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయడానికి ఉపయోగించే సంక్లిష్టమైన పద్ధతులు. వీరు దీనికోసం ఎటువంటి బలవంతం చేయరు లేదా మాల్వేర్ను ఉపయోగించరు, కేవలం వ్యక్తులను నమ్మించి వారి సమాచారాన్ని వారే స్వయంగా షేర్ చేసేలా చేస్తారు.
బాధితుడు పరిస్థితిని అంచనా వేసే సమయం లేకుండా మోసగాళ్లు ఒక రకమైన అత్యవసర పరిస్థితిని సృష్టిస్తారు. “మీ అకౌంట్ బ్లాక్ అయింది” లేదా “మీ సబ్స్క్రిప్షన్ ముగిసిపోతోంది” అంటూ SMSలు లేదా ఇమెయిల్లు పంపడం ద్వారా వారు నకిలీ అత్యవసర పరిస్థితులను సృష్టిస్తారు. మీరు ఆలోచించకుండా వేగంగా స్పందించాలని వారు కోరుకుంటారు.
సోషల్ ఇంజనీరింగ్ స్కామ్ల గురించి మీరు తెలుసుకోవలసిన ప్రతి అంశాన్ని, అలానే మీరు ఎలా సురక్షితంగా ఉండాలో ఈ బ్లాగ్ వివరిస్తుంది.
సోషల్ ఇంజనీరింగ్ అంటే ఏమిటి?
మోసగాళ్లు మిమ్మల్ని మాయం చేసి మీ చేత మీ వ్యక్తిగత సున్నితమైన సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయించడాన్ని లేదా భద్రతకు హాని కలిగించే చర్యలను చేయించడాన్ని సోషల్ ఇంజనీరింగ్ అంటారు. మిమ్మల్ని తప్పు చేసేలా ప్రేరేపించడానికి మోసగాళ్లు భయం, ఆశ, సానుభూతి లేదా నకిలీ కస్టమర్ సపోర్ట్ వంటి మానసిక ఒత్తిడిని ఉపయోగిస్తారు. వారు బ్యాంక్లు, ప్రభుత్వ సంస్థలు లేదా మీ పరిచయస్తుల పేర్లను ఉపయోగించి మిమ్మల్ని మోసగించడానికి మీ నమ్మకాన్ని గెలుచుకుంటారు.
సోషల్ ఇంజనీరింగ్ స్కామ్లో అత్యంత సాధారణ రకాలు: ఫిషింగ్ – ఇందులో మోసగాళ్లు ఇమెయిల్లు లేదా మెసేజ్ల ద్వారా సమాచారాన్ని సేకరిస్తారు, విషింగ్ లేదా వాయిస్ ఫిషింగ్ – ఇందులో ఫోన్ కాల్స్ ద్వారా బాధితులను ఆకర్షిస్తారు, అలానే డిజిటల్ అరెస్ట్ – ఇందులో మోసగాళ్లు పోలీసు అధికారులలా నటించి, వారి డిమాండ్లు నెరవేరే వరకు వ్యక్తులను “డిజిటల్ అరెస్ట్” లో ఉంచుతారు.
సోషల్ ఇంజనీరింగ్ ఎలా జరుగుతుంది?
సాధారణంగా ఒక సోషల్ ఇంజనీరింగ్ స్కామ్ ఎలా జరుగుతుందో ఇక్కడ చూడండి:
- మోసగాడు మీ బ్యాంక్ నుండి కస్టమర్ సపోర్ట్ ప్రతినిధిగా కాల్ చేసి మీ అకౌంట్ను వెరిఫై చేయాలని కోరతాడు. ఇది కాల్లోనే వెంటనే పూర్తి చేయవలసిన తప్పనిసరి ప్రక్రియ అని, లేకపోతే మీ అకౌంట్లో ఉన్న సేవింగ్స్ మీరు యాక్సెస్ చేయలేరని వారు నమ్మిస్తారు.
- మీరు నమ్మిన తర్వాత, వారు మీ డెబిట్ కార్డ్ వివరాలు, పిన్ ఇంకా CVV వంటి వివరాలను అడుగుతారు.
- ఆ తర్వాత వెరిఫికేషన్ పూర్తి చేయడానికి మీకు వచ్చిన OTPని చెప్పమని అడుగుతారు.
- నిజానికి, మీరు OTP చెప్పిన వెంటనే, మోసగాడు మోసం ప్రక్రియను పూర్తి చేసి మీ అకౌంట్ను ఖాళీ చేస్తాడు.
దయచేసి గుర్తుంచుకోండి: నిజమైన కస్టమర్ కేర్ ప్రతినిధి మీ పూర్తి క్రెడిట్/డెబిట్ కార్డ్ వివరాలను లేదా OTPని ఎప్పుడూ అడగరు. వారు మిమ్మల్ని కేవలం అధికారిక ల్యాండ్లైన్ నంబర్ల నుండి మాత్రమే సంప్రదిస్తారు, మొబైల్ నంబర్ నుండి కాదు. మీ బ్యాంక్ అధికారిక డొమైన్ నుండి రాని ఇమెయిల్లను పట్టించుకోవద్దు.
సోషల్ ఇంజనీరింగ్ నుండి సురక్షితంగా ఉండటం ఎలా
- మీకు SMS లేదా ఇతర మార్గాల ద్వారా వచ్చే OTPలు, పిన్లు లేదా ఇతర కోడ్లను ఎవరితోనూ షేర్ చేయవద్దు. అలాగే, మీరు అమౌంట్ పంపడానికి మాత్రమే పిన్ ఎంటర్ చేయాలని, అమౌంట్ పొందడానికి కాదని గుర్తుంచుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ఎవరైనా రీఫండ్ లేదా క్యాష్బ్యాక్ పొందడానికి పిన్ ఎంటర్ చేయమని అడిగితే, అది ఖచ్చితంగా స్కామ్ అని గుర్తుంచుకోండి.
- పబ్లిక్ ప్లాట్ఫారమ్లలో మీ అకౌంట్ నంబర్ లేదా క్రెడిట్ మరియు డెబిట్ కార్డ్ వివరాలను ఎప్పుడూ షేర్ చేయవద్దు. మీరు సోషల్ మీడియాలో ఫిర్యాదు చేస్తున్నప్పుడు, మీ ఫోన్ నంబర్ లేదా వ్యక్తిగత వివరాలను పోస్ట్ చేయవద్దు, ఎందుకంటే స్కామర్లు వీటిని గమనిస్తూ ఉంటారు.
- మీకు తెలియని నంబర్ నుండి కాల్ వచ్చి, బ్యాంక్ నుండి మాట్లాడుతున్నామని చెబుతూ మీ వ్యక్తిగత వివరాలు అడిగితే, ఆ కాల్ను కొనసాగించకుండా వెంటనే డిస్కనెక్ట్ చేయండి.
- ఇమెయిల్ల విషయంలో, పంపిన వారి డొమైన్ను చెక్ చేయండి. ఒకవేళ అది [XYZ]@gmail.com లేదా ఏదైనా సాధారణ డొమైన్ అయితే, ఆ మెయిల్ను విస్మరించండి. అన్ని అధికారిక బ్యాంక్ కమ్యూనికేషన్లు సురక్షితమైన డొమైన్ల నుండి వస్తాయి.
- మీ స్క్రీన్ను ఎప్పుడూ షేర్ చేయవద్దు. ఏ బ్యాంక్ లేదా సర్వీస్ ప్రొవైడర్ కూడా మీ స్క్రీన్ను షేర్ చేయడానికి లేదా రిమోట్ యాక్సెస్ ఇవ్వడానికి ఎటువంటి యాప్ను ఇన్స్టాల్ చేయమని అడగరు.
- ఏదైనా సబ్స్క్రిప్షన్ మాండేట్ లేదా ఆటోపే రిక్వెస్ట్ను “అప్రూవ్” చేసే ముందు, మర్చంట్ పేరు ఇంకా అమౌంట్ను సరిచూసుకోండి. మీరు ఆ సబ్స్క్రిప్షన్ ప్రారంభించకపోతే, వెంటనే దాన్ని రిజెక్ట్ చేయండి.
సురక్షితంగా లావాదేవీలు చేయడం గురించి వీడియో చూడండి: https://youtu.be/rHZ57O9X8kk
PhonePeలో రిపోర్ట్ చేయడం:
- PhonePe యాప్: సహాయం విభాగానికి వెళ్లి కంప్లైంట్ ఇవ్వండి.
- కస్టమర్ కేర్: PhonePeకు 80–68727374 లేదా 022–68727374 నంబర్లకు కాల్ చేయండి.
- సోషల్ మీడియాలో రిపోర్ట్ చేయండి:
- Twitter: PhonePe Support
- Facebook: PhonePe Official
- ఫిర్యాదుల పరిష్కారం: PhonePe గ్రీవెన్స్ పోర్టల్లో ఫిర్యాదును ఫైల్ చేయండి
అధికారులకు రిపోర్ట్ చేయండి:
- సైబర్ క్రైమ్ సెల్: సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్లో కంప్లైంట్ ఫైల్ చేయండి లేదా 1930కు కాల్ చేయండి.
- టెలీకమ్యూనికేషన్స్ విభాగం (DOT): అనుమానాస్పద మెసేజ్లు, కాల్లు, లేదా వాట్సాప్ మోసాల గురించి సంచార్ సాథీ పోర్టల్లోని ఛక్షు సౌకర్యం ద్వారా ఫిర్యాదు చేయండి.
ముఖ్యమైన రిమైండర్ — PhonePe ఎప్పుడూ గోప్యమైన లేదా వ్యక్తిగత వివరాలను అడగదు. phonepe.com డొమైన్ నుండి రాకపోతే, PhonePe నుండి వచ్చినట్లుగా చెప్పే అన్ని మెయిల్లను విస్మరించండి. మీకు మోసానికి గురైనట్టు అనుమానమైతే, దయచేసి వెంటనే అధికారులను సంప్రదించండి.
