
Trust & Safety
નવી છેતરપિંડીનો ટ્રેન્ડ: કૌભાંડીઓ નિર્દોષ લોકોને છેતરવા માટે સેનાનો સ્વાંગ રચે છે
PhonePe Regional|3 min read|29 July, 2026
અમારી ટ્રસ્ટ અને સેફ્ટી ટીમે નિર્દોષ નાગરિકોને છેતરવા માટે ભારતીય સશસ્ત્ર દળોના કર્મચારીઓ હોવાનો ઢોંગ કરતા છેતરપિંડી કરનારાઓમાં તીવ્ર વધારો નોંધ્યો છે. લોકો સૈન્ય પ્રત્યે જે ઊંડો આદર અને વિશ્વાસ ધરાવે છે તેનો દુરુપયોગ કરીને, આ સ્કેમર્સ અજાણ્યા વ્યક્તિઓ પાસેથી પૈસા પડાવવા માટે ભારે દબાણની પરિસ્થિતિઓ ઊભી કરે છે. આ પેટર્ન ભારતના વિવિધ ઝોનમાં ઝડપથી ઉભરી રહી છે, જે આ યુક્તિ કેવી રીતે કામ કરે છે તે બરાબર સમજવું અનિવાર્ય બનાવે છે.
એક સામાન્ય દૃશ્ય
આ કેટલી ઝડપથી થાય છે તે સમજવા માટે, નીચે આપેલ ઉદાહરણ જુઓ જે એક સામાન્ય દૃશ્યની રૂપરેખા આપે છે. છેતરપિંડી કરનાર ઓનલાઈન ફર્નિચર લિસ્ટિંગમાં રસ ધરાવતા લશ્કરી અધિકારી હોવાનો ઢોંગ કરે છે. તે વેચનારને મજબૂર કરવા, ઉતાવળ કરાવવા અને મૂંઝવણમાં મૂકવા માટે તેના નકલી વ્યક્તિત્વનો ઉપયોગ કરે છે – આખરે તેણીને પૈસા મેળવવાને બદલે ચૂકવણી કરવા માટે છેતરે છે.

આ બ્લોગ સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ એટેક કેવી રીતે કામ કરે છે તે સમજાવે છે અને તમારા પૈસા સુરક્ષિત રાખવા માટે PhonePe દ્વારા તૈનાત કરવામાં આવેલા અદ્યતન સુરક્ષા સાધનોની વિગતો આપે છે.
આ કૌભાંડ કેવી રીતે કામ કરે છે?
આ એક ક્લાસિક સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ એટેક છે. છેતરપિંડી કરનારા વોઇસ અથવા વિડિયો કોલ પર સંભવિત પીડિતોનો સંપર્ક કરે છે, અને લોકો તાર્કિક રીતે વિચારી શકે તે પહેલાં તેમને આવેગજન્ય નિર્ણયો લેવા માટે મજબૂર કરવા માટે ભારે મનોવૈજ્ઞાનિક દબાણનો ઉપયોગ કરે છે. ઉપરના દૃશ્યમાં જોયું તેમ, નાણાકીય નુકસાન માત્ર થોડી સેકન્ડોમાં થાય છે જ્યારે તેઓ દેખીતા આર્મી ઓફિસર પર વિશ્વાસ રાખીને અને પેમેન્ટ મેળવવાની અપેક્ષા રાખીને અજાણતામાં તેમનો UPI પિન દાખલ કરે છે.
મિલિટરી સ્વાંગ રચવાની પદ્ધતિ
1. વ્યક્તિઓને લક્ષ્ય બનાવતી પેમેન્ટ ટ્રેપ
- લક્ષ્યો: સ્કેમર્સ રોજિંદા ડિજિટલ વેચનાર, ભાડૂઆતોની શોધમાં હોય તેવા પ્રોપર્ટી માલિકો, ડૉક્ટરો અથવા સ્થાનિક ટ્યુટર્સ અને સેવા પ્રદાતાઓને શોધે છે.
- જાળ: તેઓ લશ્કરી અધિકારી કે જવાન હોવાનો ઢોંગ કરે છે (જેમ કે ઉપરના દૃશ્યમાં “કેપ્ટન કુમાર”) જેમને તમારી સેવા કે વસ્તુની તાકીદે જરૂર હોય છે પરંતુ “આર્મી કેમ્પના સખત નિયમો” જેવા બહાના હેઠળ રૂબરૂ મળી શકતા નથી.
- મનોવૈજ્ઞાનિક હૂક: વિશ્વાસ કેળવવા માટે, તેઓ નકલી ઓળખપત્રો શેર કરે છે જેમ કે નકલી આધાર, નકલી આર્મી આઈડી અને પોતાના નકલી ફોટા. આગળ, તેઓ તમને એવું નકલી માનવા માટે છેતરે છે કે તમે અધિકૃત “ગવર્નમેન્ટ મર્ચન્ટ વોલેટ” દ્વારા એડવાન્સ પેમેન્ટ મેળવી રહ્યા છો.
- સ્ટિંગ (છેતરપિંડી): તેઓ તમને પેમેન્ટ રિકવેસ્ટ અથવા QR કોડ મોકલે છે જેમાં “ઇનકમિંગ ટ્રાન્સફરને અધિકૃત કરવા” માટે તમારે તમારો UPI પિન દાખલ કરવો જરૂરી છે. વાસ્તવિકતામાં, તમારો UPI પિન દાખલ કરવાથી તમારા ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડવાની મંજૂરી મળશે, જે તમારું ખાતું ખાલી કરી દેશે.
2. વ્યવસાયોને લક્ષ્ય બનાવતી એડવાન્સ ટ્રેપ
- લક્ષ્યો: જથ્થાબંધ વેપારીઓ અને નાના-મધ્યમ વ્યવસાયો.
- ચારો: લશ્કરી અધિકારી હોવાનો ડોળ કરનાર છેતરપિંડી કરનાર આર્મી કેમ્પ વતી મોટી ખરીદી કરવામાં ભારે રસ દાખવે છે.
- મનોવૈજ્ઞાનિક હૂક: પછી, લશ્કરી ખરીદીના સખત નિયમોને ટાંકીને, કૌભાંડી દાવો કરે છે કે વેપારીએ “મર્ચન્ટ રજીસ્ટ્રેશન ફી” અથવા “લઘુત્તમ સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ” ચૂકવવી જરૂરી છે.
- સ્ટિંગ (છેતરપિંડી): એકવાર કહેવાતી ફી ચૂકવાઈ જાય પછી, કૌભાંડી તેમનો સંપર્ક કરવાનો કોઈ રસ્તો બાકી રાખ્યા વગર ગાયબ થઈ જશે.
PhonePe ના ઓટોમેટેડ ડિફેન્સ ટૂલ્સ
ઉપર દર્શાવ્યા મુજબના ડાયનેમિક કૌભાંડોને સક્રિયપણે રોકવા માટે PhonePe પાસે મજબૂત સાયબર સુરક્ષા પગલાં છે. એક પ્રમુખ રીઅલ-ટાઇમ સિક્યોરિટી ફીચર છે PhonePe Protect – એક ઇન-હાઉસ AI-સંચાલિત સિક્યોરિટી ફ્રેમવર્ક જે ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ વિભાગ (DoT) સાથે સીધું સંકલિત થાય છે. તે રિપોર્ટ થયેલ કૌભાંડીઓના લાઇવ રાષ્ટ્રીય ડેટાબેઝ સામે લાભાર્થીના ફોન નંબરની ક્રોસ-તપાસ કરે છે. આ કેવી રીતે કામ કરે છે તે અહીં છે:
- ઇન્સ્ટન્ટ બ્લોક્સ: જો PhonePe Protect કોઈ ફોન નંબરને ઉચ્ચ જોખમ તરીકે ફ્લેગ કરે છે, તો PhonePe તેને આપમેળે બ્લોક કરે છે અને પેમેન્ટને તરત જ અસ્વીકાર કરે છે.
- પ્રોએક્ટિવ ફ્રિક્શન: જો PhonePe કોઈ ટ્રાન્ઝેક્શનને શંકાસ્પદ તરીકે ફ્લેગ કરે છે, તો તે ઈરાદાપૂર્વક ટ્રાન્ઝેક્શનને અટકાવે છે અને સ્ક્રીન પર સુરક્ષા ચેતવણી દર્શાવે છે, જેમાં વપરાશકર્તા પિન દાખલ કરે તે પહેલાં કન્ફર્મ કરવાની માંગ કરવામાં આવે છે કે કોલ પર તેમની સાથે હેરાફેરી કરવામાં આવી રહી નથી. તે આ પ્રમાણે દેખાય છે:

કેવી રીતે જાણ કરવી
જો તમને શંકા હોય કે તમને કોઈ કૌભાંડ દ્વારા નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે, તો તરત જ તેની જાણ કરો:
PhonePe પર જાણ કરવી:
- PhonePe ગ્રુપ ચેટ: જો તમને શંકા હોય કે ગ્રુપ છેતરપિંડી કરનારું છે, તો તમે ગ્રુપ પ્રોફાઇલ હેઠળ “એક્ઝિટ” અને “રિપોર્ટ” વિકલ્પ પર ક્લિક કરી શકો છો.
- PhonePe એપ: સહાય વિભાગમાં જાઓ અને ફરિયાદ દાખલ કરો.
- PhonePe ગ્રાહક સેવા: 80-68727374 / 022-68727374 પર કૉલ કરો.
- સોશિયલ મીડિયા પર જાણ કરવી:
- Twitter: PhonePe Support
- Facebook: PhonePe Official
- ફર્યાદ નિવારણ: ફોનપે ફરિયાદ પોર્ટલ પર ફરિયાદ દાખલ કરો.
સત્તાવાળાઓને જાણ કરવી:
- સાયબર ક્રાઇમ સેલ: સાયબર ક્રાઇમ પોર્ટલ પર ઓનલાઈન ફરિયાદ દાખલ કરો અથવા 1930 પર કૉલ કરો.
- ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટેલિકમ્યુનિકેશન્સ (DOT): સંચાર સાથી પોર્ટલ પર ‘ચક્ષુ’ સુવિધા દ્વારા શંકાસ્પદ સંદેશાઓ, કૉલ્સ અથવા WhatsApp/Telegram છેતરપિંડીની જાણ કરો.
મહત્વપૂર્ણ સૂચના — PhonePe ક્યારેય ગોપનીય અથવા વ્યક્તિગત વિગતો માંગતું નથી. જો phonepe.com ડોમેનમાંથી ઇમેઇલ ન આવ્યો હોય તો PhonePe તરફથી હોવાનો દાવો કરતા તમામ ઇમેઇલને અવગણો. જો તમને છેતરપિંડીની શંકા હોય, તો કૃપા કરીને તરત જ અધિકારીઓનો સંપર્ક કરો.
